Historia wsi



Stara pocztówka Dom Ludowy - Bielawa Dolna     Bielawa Dolna, to stara wieś przy ujściu Bielawki do Nysy Łużyckiej, założona jeszcze przez Serbołużyczan. Na podstawie znalezionych tu w 1741 r. naczyń ofiarnych, urn, ozdób i brakteatów, należy sądzic, iż osiedla ludzkie w Bielawie istniały już we wczesnym średniowieczu. Do XVI wieku miejscowość zamieszkiwała ludność słowiańska, dlatego też przez długi czas nazywano ją ,,Bielawą Łużycką" (Wendischebiele 1491, zur Windischen Bele 1499; Wendisch Biela, Bela Slavica). Od pierwszej połowy XIII wieku do końca wieku XV wieś była częścią składową olbrzymiego latyfundium Penzigów. W latach 1491-1492 zakupili ją mieszczanie zgorzeleccy. Władztwo Zgorzelca przerwała na krótko jedynie konfiskata dóbr pieńskich przez króla Ferdynanda Habsburga (1547-1553).


   Przed wiekami była to osada bartników, rybaków i hutników. Już w 1431 roku trudnił się w Bielawie wytopem żelaza mistrz kuźniczy nazwiskiem Puschmann. W 1493 roku działał we wsi mistrz Mathes Specht, który 14 lat później wykupił od magistratu zgorzeleckiego kuźnicę w dzisiejszym Starym Weglińcu i walnie przyczynił się do rozwoju tej miejscowości. Bielawską hamernię w 1669 roku kupiła rada miejska. W 1682 roku uruchomiono w niej produkcję miedzi, lecz po jakimś czasie hutę zamknięto.

   Bielawa Dolna bardzo szybko stała się siedzibą leśniczego. Już w dokumencie zgorzeleckiej rady miejskiej z kwietnia 1396 roku znajdujemy wzmiankę o podleśniczym z Bielawy (,,undirforster zur Bele").

Stara pocztówka Kościół - Bielawa Dolna   Do II wojny światowej miejscowość posiadała swój własny kościół. Pierwsza kaplica chrześcijańska powstała w Bielawie w dobie średniowiecza. Później został wzniesiony kościół, który do 1684 roku był filią kościoła pieńskiego (w 1684 r. utworzono w Bielawie probostwo). W 1774 roku pożar niszczy świątynię, lecz w następnym roku zostaje ona odrestaurowana.




Stara pocztówka - Bielawa Dolna   Pierwszy tartak i młyn powstał w Bielawie przed rokiem 1816. Istniała wtedy też we wsi składnica drewna, którą zawiadywał specjalny ,,wójt drzewny". Cegielnie wybudowano tu przypuszczalnie jeszcze w XVIII wieku.


 

Budynek szkoły - Bielawa Dolna
   Na przełomie XVIII i XIX stulecia otwarto w Bielawie szkołę wiejską.





   W maju 1813 roku zatrzymał się we wsi marszałek napoleoński Victor.

   10 kwietnia 1945 roku przybyły pod Bielawę oddziały II Armii WP, które zluzowały jednostki radzieckie. W rejonie wsi zbudowano most pontonowy dla I korpusu pancernego podczas forsowania Nysy Lużyckiej.

   W Bielawie Dolnej, w prostej rodzinie chłopskiej, urodził się Christoph Nathe (1753-1806), doskonały rysownik i malarz górnołużycki.

Rozwój miejscowości przedstawia się następująco:
1695 r. - 460 mieszkańców (114 gospodarstw)
1816 r. - 540 mieszkańców (113 gospodarstw)
1861 r. - 935 mieszkańców (177 gospodarstw)
1926 r. - 1113 mieszkańców
1941 r. - 1237 mieszkańców
1997 r. - 283 mieszkańców.

Informacje tu zawarte pochodzą z książki autorstwa Waldemara Bena pt. "Dzieje Puszczy zgorzelecko-osiecznickiej" wydanej przez F.H. AGAT, ul. Olszewskiego 7, 59-900 Zgorzelec.

<- Dane administracyjne Do góry strony Zdjęcia historyczne ->